Ontwerpen om te vergeten

Iedereen wil een dashboard dat spreekt of een verhaal vertelt. Wat daarbij vergeten wordt, is een dashboard dat gewoon bruikbaar is, elke keer opnieuw en op elke plek.

Ik kwam het principe ontwerpen om te vergeten tegen bij het lezen over vormgeving van websites, en het bleef hangen. Sindsdien pas ik het toe op dashboards.

Vergeetbaar klinkt eng en het is precies het doel. Niemand hoort te moeten leren hoe je dashboard werkt. Ga je twee weken op vakantie, dan moet je terugkomen en het meteen kunnen gebruiken.

Je haalt de denklast weg. Ze merken je dashboard niet meer op, alleen nog het inzicht.

Eén, label op het beeld zelf

Zet labels rechtstreeks in je visualisatie en vermijd een aparte legende waarvoor iemand heen en weer moet kijken. Plaats ze waar je lezer toch al kijkt.

Geef je titels een duidelijke inhoud. Toont het beeld verkoop per kwartaal, schrijf dan Kwartaalverkoop per productgroep. Je kan de kleur van je data ook in de titel laten terugkomen, zodat de koppeling zich vanzelf legt.

En hou daar niet op bij de visualisaties. Staan er filters, zet er dan Kies je selectie boven. Zeg altijd waar iemand naar kijkt en wat hij kan doen.

Twee, herhaal de eenheid

Ga er niet van uit dat mensen onthouden. Staan je waarden in euro, zet dat symbool dan in de titel, op de as en bij de labels.

Ik maakte ooit een rapport waarin je met een knop van munt kon wisselen. Die knop toonde nergens anders welke munt actief was. Het gevolg was eindeloze verwarring: mensen bespraken verschillende waarden in de overtuiging dat het dezelfde waren. Dat was mijn fout.

Drie, laat je zwevende uitleg iets uitleggen

De standaarduitleg die verschijnt wanneer je over een beeld beweegt, volstaat zelden. Ik bouw er altijd een eigen versie voor, met een korte zin die herhaalt wat je ziet en waarom het telt. Kleine moeite, groot verschil.

Waarom dit werkt

Je lezer heeft geen geduld om te ontcijferen. Hij heeft het druk. Hij wil niet nadenken over hoe je dashboard werkt, hij wil iets doen met wat de data toont.

Herkennen kost ons minder dan ons iets herinneren, en dat is precies de Recognition-fase van A.R.T. Zodra je dashboard vertrouwd en moeiteloos aanvoelt, stijgt het vertrouwen en volgen de beslissingen vanzelf.

Open je laatste dashboard. Staat alles gelabeld waar iemand het nodig heeft? Zijn de eenheden zichtbaar en herhaald? Helpt je zwevende uitleg? Repareer wat mensen te hard doet nadenken.

Dashboardontwerp●Labels●Cognitieve last