Een keynote waarin onderzoekers hun eigen portaal herkenden
Tien jaar Urban Data Center, zestig onderzoekers en statistici in de zaal. Hun eigen datavisualisaties, telkens herwerkt met één regel, maakten zichtbaar hoeveel moeite een lezer moet doen.
Storytelling Datavisualisatie
De vraag achter de vraag
Het Urban Data Center van CBS en de gemeente Eindhoven, waar statistici en onderzoekers samen data over de stad ontsluiten.
Voor de tiende verjaardag van het UDC kwamen zo'n zestig onderzoekers en statistici samen. Zij publiceren dagelijks data over Eindhoven, voor collega's, beleidsmakers en inwoners. De vraag was een keynote over data storytelling, en wat eronder lag: hoeveel moeite kost het de lezer om te begrijpen wat er gepubliceerd wordt?
Wat ik deed
- Stemde mijn keynote over de kunst van data storytelling af op een publiek van onderzoekers, met het A.R.T.-model als ruggengraat.
- Koos voorbeelden uit Eindhovens eigen bronnen: de Inwonersenquête 2025, Onderzoek 040, de Buurtkijker en de Brede Welvaart monitor.
- Herwerkte elke datavisualisatie met telkens één eenvoudige regel, zodat het verschil zichtbaar werd zonder technische uitleg.
- Verankerde het verhaal in de twee denksystemen van Daniel Kahneman uit Thinking, Fast and Slow: het snelle, intuïtieve systeem dat een datavisualisatie in één oogopslag wil lezen, en het trage systeem dat aanslaat zodra dat niet lukt.
- Voegde design thinking en mensgericht rapportontwerp toe, met mijn kijk op AI die de mens centraal houdt.
Het keerpunt
Na de keynote kwamen de gesprekken vanzelf. Deelnemers herkenden de voorbeelden als hun eigen werk en zagen zelf dat veel datavisualisaties op hun portaal minder effectief zijn dan gedacht. Iemand vertelde dat het eerste halfuur van een terugkerende meeting telkens opgaat aan uitzoeken hoe bepaalde datavisualisaties in elkaar zitten. Dat is het trage systeem van Kahneman aan het werk: de lezer moet nadenken waar hij had moeten zien.
Resultaat
- Deelnemers die na afloop zelf benoemden welke datavisualisaties op hun portaal te veel inspanning vragen.
- Een gedeelde taal om over begrijpelijkheid te praten: snel en traag denken, Attention, Recognition en Takeaway.
- De volledige keynote met de herwerkte datavisualisaties als pdf voor het team, om verder mee aan de slag te gaan.
Klantquote
Ik ben heel erg geïnteresseerd en geïnspireerd, en kan niet wachten om de herwerkte voorbeelden in detail te bekijken.
Wat dit project typeert
Wie zelf ervaart hoeveel moeite een datavisualisatie kost, heeft geen overtuiging meer nodig.
Zit jij met een gelijkaardige vraag?
Elk project begon met iemand die hardop zei wat er niet lukte. Begin daar.
