Sciensano over de tijd tot hulp: van drie staafdiagrammen naar één dumbbell
Sciensano, De TDI-registratie in België – Jaarrapport, registratiejaar 2024
Drie aparte staafdiagrammen tonen elk hun eigen waarheid. De afstand die het verhaal draagt, ligt tussen de panelen en valt buiten elk beeld. Eén datavisualisatie laat zien wat drie verbergen.
Het origineel
Sciensano, De TDI-registratie in België – Jaarrapport, registratiejaar 2024. Drie staafdiagrammen in hetzelfde rapport. Eén toont de gemiddelde leeftijd bij eerste gebruik per substantie. Een tweede toont de gemiddelde leeftijd bij eerste behandeling per substantie. Een derde paneel berekent de tijdspanne ertussen. Elk paneel klopt afzonderlijk.
Bron: Sciensano, De TDI-registratie in België – Jaarrapport, registratiejaar 2024
Wat me opviel
De data ligt verspreid over drie aparte staafdiagrammen in hetzelfde rapport. Op zich klopt elke datavisualisatie. Het inzicht dat de afstand tussen eerste gebruik en eerste behandeling draagt, moet de lezer zelf samenstellen door de panelen naast elkaar te leggen en in het hoofd te verbinden.
Elk paneel toont een eigen rangorde van substanties. Wie van het ene naar het andere paneel kijkt, moet zich telkens opnieuw oriënteren. De rangorde die er voor het verhaal werkelijk toe doet, de afstand tussen eerste gebruik en eerste behandeling, is de rangorde die nergens in het beeld staat.
Het meest opvallende getal uit het rapport, 26,7 jaar voor alcohol, krijgt dezelfde visuele behandeling als alle andere balken. Dat alcohol een veelvoud langer wacht dan de andere substanties, is iets wat uit het rekenwerk moet komen, niet uit het oog.
Mijn versie
Eén dumbbell plot. Per substantie staan twee stippen op de leeftijdsas, één voor de leeftijd bij eerste gebruik en één voor de leeftijd bij eerste behandeling. Een lijn verbindt ze, en de lengte van die lijn ís de tijdspanne tot hulp zoeken. De substanties zijn gesorteerd op die afstand, van kort naar lang. Mefedron staat met 3,2 jaar bovenaan, alcohol onderaan met 26,7 jaar. De alcohollijn is in accentkleur uitgelicht, omdat daar het verhaal zit.
Wat dit illustreert
De gangbare regel luidt: één verhaal per datavisualisatie. Daarachter ligt een diepere regel. De vorm volgt het verhaal, en het verhaal bepaalt of een visualisatie wordt gesplitst of samengevoegd. Wanneer de data drie zelfstandige verhalen draagt, horen drie datavisualisaties bij die data. Wanneer de data één verhaal draagt dat alleen leesbaar wordt zodra de waarden samen op één beeld staan, dan vraagt dat verhaal om samengooien. Hier draagt de data één centraal inzicht: hoeveel jaar er tussen de eerste keer gebruiken en de eerste keer hulp zoeken ligt. Die afstand draagt het stigma. Bij een dumbbell plot staat die afstand op het beeld in dezelfde lengte als in de data. De Trusted Data Communicator durft de standaardregel om te draaien wanneer de data dat vraagt. Wat drie visualisaties waren, kan er ook één worden.