Het lijndiagram heeft ademruimte nodig
herwerkt op
De oudste tweedimensionale datavisualisatie die we kennen is een lijn. Ze dateert uit de tiende eeuw, de maker is onbekend, en ze toont de stand van de zon door het jaar heen. Alles uitgezet op een raster, met hulplijnen om de posities af te lezen. Zevenhonderd jaar later werd dat raster gewoon ruitjespapier.
Duizend jaar en de vorm staat er nog. Dat gebeurt alleen met iets dat aansluit bij hoe we kijken.
Waarvoor ze dient
Een lijn vergelijkt waarden over tijd. Ze is op haar sterkst wanneer je een verloop wil tonen: waar het oploopt, waar het inzakt, waar de knik zit. Je oog volgt de helling en trekt de conclusie voor je de waarden gelezen hebt.
Tijd is niet de enige as die werkt. Elke reeks met een natuurlijke volgorde kan eronder. Denk aan een verloop over leeftijdsgroepen of over opeenvolgende stappen in een proces. De voorwaarde is dat de volgorde vastligt, want een lijn suggereert een weg van links naar rechts. Zet je losse categorieën onder een lijn, dan beloof je een verband dat er niet is.
Wat een lezer eruit haalt
Pieken, dalen en het niveau waarop alles zich afspeelt. Dat leest vanzelf. Wat niet vanzelf gaat, is weten wat die piek betekende. Daar heb je een aantekening voor nodig, één zin in het beeld op de plek waar het gebeurde.
Dat is het werk dat de meeste rapporten overslaan. De lijn is getekend, de knik staat erin, en niemand schrijft erbij dat daar de prijsverhoging inging. Zonder die zin blijft elke lezer zijn eigen verklaring verzinnen.
Wat het verschil maakt
- Geef de lijn ademruimte. Duw je ze in een te lage of te smalle ruimte, dan verandert de helling en daarmee het oordeel van je lezer.
- Gebruik toonverschil bij het vergelijken van periodes: de huidige periode donker, de vorige lichter. Dan lees je in één blik welke welke is.
- Zet punten op de lijn alleen wanneer de losse waarden er echt toe doen. Bij veel meetpunten wordt het rommel.
- Schrijf bij de knik wat er gebeurde. Een lijn zonder duiding laat iedereen zelf iets invullen.
Hetzelfde geldt voor de verticale as. Knip je hem af om de beweging groter te laten lijken, dan verkoop je een verhaal dat de data niet draagt. Wie dat één keer betrapt, gelooft je volgende rapport ook niet meer.
VisualisatievormLijndiagramTrends