HLN over een hogere btw: één peiling, twee herwerkingen
HLN, bevraging van iVox, november 2025
Tien losse staven laten de lezer zelf optellen hoeveel Vlamingen akkoord gaan. Dezelfde peiling krijgt twee herwerkingen: eerst als compositie van 100%, daarna met de nullijn tussen niet en wel akkoord.
Het origineel
HLN, bevraging van iVox, 7 november 2025. De vraag: zou je akkoord gaan met meer overheidsinkomsten door de btw te verhogen op luxeproducten, en op sommige producten? Per vraag vijf staven onder elkaar, in tinten rood, met de legende bovenaan. Door afronding tellen de antwoorden op tot 99,9% en 100,1%.
Bron: HLN, bevraging van iVox, november 2025
Wat me opviel
Elk antwoord krijgt een eigen staaf. Wie wil weten hoeveel Vlamingen akkoord gaan, moet zelf twee staven optellen. Dat totaal is net wat de lezer zoekt, en het staat nergens.
De twee vragen staan in twee losse blokken onder elkaar. Wie luxeproducten met sommige producten wil vergelijken, springt heen en weer en houdt vijf waarden in het hoofd.
Alle antwoorden staan in tinten van hetzelfde rood, een kleur die op zich al alarm slaat. De grens tussen niet akkoord en akkoord krijgt zo geen eigen plek, en de lezer zoekt in de legende welke tint bij welk antwoord hoort.
"Geen mening" staat als vijfde staaf in dezelfde rij, alsof het een stap op de schaal is van helemaal niet tot helemaal akkoord.
Mijn versie
Een peiling is een compositie: de antwoorden samen vormen 100%. Daarom toon ik dezelfde data op twee manieren.
De klassieke compositie
Elke vraag wordt één staaf van 100%, met de antwoorden van helemaal niet akkoord tot helemaal akkoord. Dat is perfect mogelijk, en zo doen de meesten het. Een haakje boven de akkoord-segmenten toont het totaal: 69,4% steunt een hogere btw op luxeproducten, 52,1% op sommige producten.
De nullijn tussen niet en wel akkoord
Vaak wil je bij surveydata vooral het verschil kennen tussen de groep die niet akkoord is en de groep die wel akkoord is. Ligt de focus daar, dan zet je de nullijn tussen die twee groepen. Links staat niet akkoord, rechts akkoord. Vanaf die lijn vergelijk je beide composities veel beter: bij luxeproducten staat 21,7% links tegenover 69,4% rechts, bij sommige producten groeit de linkerkant naar 39,7%. De groep zonder mening staat apart. Die hoort bij geen van beide kanten, en hem aan een kant plakken vertekent de vergelijking.
Wat dit illustreert
Beide versies tonen dezelfde data. De vraag is welke vergelijking je lezer moet maken. Wil je de volledige verdeling tonen, kies dan de compositie. Wil je dat de lezer in één oogopslag ziet hoe voor en tegen zich tot elkaar verhouden, zet dan de nullijn tussen niet en wel akkoord, en geef geen mening een eigen plaats.
Visualisatievorm Leesbaarheid & hiërarchie Kleur & toegankelijkheid
Herken je dit in je eigen rapporten?
Stuur me de datavisualisatie waar je zelf over twijfelt. Ik kijk er met dezelfde ogen naar.
