Stijn Baert over herkomst en werkloosheid: de verhouding die tussen twee taartdiagrammen verdween
Stijn Baert (LinkedIn)
Twee taartdiagrammen naast elkaar leggen de rekensom bij de lezer, en de verhouding die de kop belooft, staat in geen van beide beelden. Eén staafdiagram toont die verhouding zelf, met de grens van de maat erbij.
Het origineel
Stijn Baert deelde op LinkedIn twee taartdiagrammen naast elkaar. Links het aandeel van elke herkomstgroep in de volledige bevolking van 20 tot 64 jaar, rechts het aandeel van diezelfde groepen in de volledige werkloosheid. Belgische herkomst, EU-27-herkomst en niet-EU-27-herkomst. Bewerking Stijn Baert op basis van Statbel LFS_T1.013Q, reeks 2025.
Bron: Stijn Baert (LinkedIn)
Wat me opviel
Het punt van het verhaal zit in het verschil tussen de twee beelden, en een taartdiagram laat geen verschil zien. Wie de boodschap natrekt, moet 19,2 procent links onthouden, 38,2 procent rechts terugzoeken en de deling zelf maken. De meeste lezers doen dat niet.
Taartpunten laten zich al moeilijk vergelijken binnen één beeld. Over twee beelden heen wordt het schatten op het oog, en het oog rangschikt oppervlaktes slecht.
De rode kleur voor niet-EU-herkomst doet werk dat de data niet vraagt. Op een gevoelig onderwerp draagt kleur een lading mee voordat er één getal gelezen is.
De eerlijke maat, de verhouding tussen de twee aandelen, is precies wat in het beeld ontbreekt, terwijl het de kop van de post is.
Mijn versie
Eén staafdiagram. Voor elke groep het aandeel in de werkloosheid gedeeld door het aandeel in de bevolking, met een referentielijn op 1,0× voor evenredige vertegenwoordiging. Niet-EU-herkomst komt op 1,99×, EU-herkomst op 1,30×, Belgische herkomst op 0,62×. Eén kleur in plaats van een palet, het donkerst op de balk die de lezer moet zien. De voetnoot houdt de grens van de maat in beeld: dit is een verhouding in de werkloosheidspoel, geen werkloosheidsgraad binnen de groep.
Wat dit illustreert
Wanneer een dataverhaal over een verhouding gaat, verdient die verhouding een eigen beeld. Twee losse verdelingen naast elkaar leggen de rekensom bij de lezer, en de lezer maakt ze zelden. Een afgeleide maat zoals een verhouding draagt bovendien zijn eigen grens met zich mee. Wie het getal toont zonder die grens erbij, nodigt een lezing uit die het getal niet kan dragen.